რა ესაქმება ათენს იერუსალიმთან

კატაკომბებიდან ამოსული ქრისტიანებისთვის ერთერთი მთავარი საზრუნავი გახდა, როგორ წარემართათ დისკურსი წარმართულ ფილოსოფიასთან და ამით ქრისტიანობა გაეხადათ კომუნიკაბელური. ეკლესიის მამები ცდილობდნენ ტერმინულად ჩამოაყალიბებინათ და ზედმიწევნით გამოეთქვათ ანუ მოძღვრებითად გადმოეცათ ქრისტიანობის, როგორც ჭეშმარიტი ფილოსოფიის, ჭეშმარიტი ”ცოდნის”, ”მცოდნეობის” ანუ ”გნოზისის” არსი და განესაზღვრათ ქრისტიანის, როგორც ჭეშმარიტი ”გნოსტიკოსის” სახე.

ქრისტიანული სიბრძნის გამეცნიერების, ერთერთი  დაუღალავი მოშურნე იყო პანტენოს ფილოსოფოსის მოსწავლე, კლემენტი ალექსანდრიელი.

წმ. კლემენტი ალექსანდრიელი, ღიად აცხადებდა, რომ პლატონი და არისტოტელე უფლის მიერ იყვნენ გამოგზავნილნი, რათა კაცობრიობა შეემზადებინეთ სახარების უკეთ გასაგებად.

ეკლესიაში ანტიკური ფილოსოფიისა და ფილოსოფოსების ”გაქრისტიანების” პარალელურად ძლიერდებოდა ფიდეიზმი, იდეალისტური მოძღვრება, რომელიც რელიგიას, რწმენას ანიჭებს უპირატესობას და იქ ფილოსოფოსთა ადგილს ვერ ხედავს.

”ათენისა” და ”იერუსალიმის” დამცველ მამათა კამათისას, წარმოიშვა არიანელთა ერესი. საჭირო გახდა მსოფლიო კრების მოწვევა. 325 წლის, ნიკეის მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე მამებმა დახმარებისთვის მიმართეს ფილოსოფიას,რათა არიოზის მომხრეებისთვის და მთელი ქრისტიანული სამყაროსთვის უკეთ აეხსნათ, რა არის სამება. გამომსვლელები მიეკუთვნებოდნენ ან ალექსანდრიის ან ანტიოქიის სკოლებს (ეს უკანასკნელი არისტოტელეს ფილოსოფიას იზიარებდა, ალექსანდრიაში კი პლატონისას)

325 წლის მსოფლიო საეკლესიო კრების დადგენილებები სავსე იყო ფილოსოფიური ტერმინებით, ისეთებით, როგორსაც სახარებაში საერთოდ ვერ იპოვიდით. ნიკეის კრებამდე წარმართულ ფილოსოფიასთან არსებობდა სამი მიდგომა 1) არ ვარგა 2) ლამაზია და იკითხეთ,მაგრამ სულის ცხონებაში ვერ დაგვეხმარება 3) ღვთის საჩუქარია,რათა გავიგოთ სახარება, კრების შემდეგ კი ფილოსოფიისადმი პირველ მიდგომას აზრი დაეკარგა. (მილანის ედიქტიდან სულ 17 წელია გასული)

XII საუკუნის დასასრულს, დაახლოებით 1200 წელს ყალიბდება ”ერთიანობა მოსწავლეთა და მასწავლებელთა”-უნივერსიტეტები, სადაც ქრისტიანებმა ფილოსოფია ჩამოაყალიბეს როგორც ცალკე დისციპლინა

თუმცა ცხადი იყო, რომ ბერძნული ფილოსოფია შეუცვლელი სახით ვერ დარჩებოდა, ის სამ ნაწილად გაიყო, დასავლეთის რომაულ-კათოლიკური, აღმოსავლეთის ბიზანტიური და სამხრეთის არაბული (არაბებს ამ დროისთვის ალექსანდრია დაპყრობილი ჰქონდათ.) ნეოპლატონიზმი დასავლეთს გადაეცა, პლატონი (რომელიც წმ. ავგუსტინემ ”გააქრისტიანა”) აღმოსავლეთს და არისტოტელე ( თომას აკვინელმა ”მონათლა” )არაბებს, თუმცა შუა საუკუნეების მიწურულს, სამივე ნაკადმა ჩრდილოეთ იტალიაში მოიყარა თავი, ამგვარად მივუახლოვდით რენესანს.

Advertisements

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

%d bloggers like this: